Шығыс Қазақстан облысындағы туристік орналастыру объектілерін кеңістіктік ұйымдастыру және шоғырландыру

Аннотация

Мақалада Шығыс Қазақстан облысындағы орналастыру нысандары санының ауытқуына негізделген туристерді орналастырудың кеңістіктік құрылымы талданады.  Деректер 2020-2024 жылдардағы тұрақты әкімшілік бірліктерге негізделген. Зерттеудің мақсаты – орналастыру инфрақұрылымын дамытудағы аумақтық саралау, шоғырлану және типологиялық айырмашылықтар дәрежесін анықтау. Әдістеме сипаттамалық статистика мен динамиканы бағалауды, кеңістіктік концентрация индекстерін есептеуді (Херфиндаль-Хиршман индексі) және біркелкі емес үлестіруді бағалауды (Джинни коэффициенті), және орташа деңгей, салыстырмалы өзгерістер мен көрсеткіштің өзгергіштігін біріктіру арқылы аумақтарды кластерлеуді қамтиды.  Нәтижелер кеңістіктік біртектіліктің трансформациясын растайды: орналастыру орындарының жоғары тығыздығымен сипатталатын аумақтарда ядро қалыптасса, перифериялық аймақтарда қанағаттанарлықсыз көрсеткіштер мен шектеулі динамика сақталады. Шоғырлану және біркелкі емес көрсеткіштер бөлудің құрылымдық «шеңберлерінің» сақталуын көрсетеді, бұл аумақтық топтар арасындағы диспропорциялардың нашарлау тенденциясымен бірге жүреді. Ұсынылған типология (ядро - жартылай периферия - периферия) аймақтық туристік саясат шеңберінде басқарудың сараланған стратегияларын негіздеу және инфрақұрылымды дамыту жөніндегі бастамаларды айқындау үшін қолданылады.