Бес аймақтық жаттығу қарқындылығы моделінің поляризация индексі: теориялық негіздеме

Аннотация

Үш аймақтық қарқындылық моделі және поляризация индексі жаттығу жүктемесінің құрылымын сандық бағалау үшін кеңінен қолданылады. Дегенмен, қазіргі заманғы спорт физиологиясында бес аймақтық жіктеу барған сайын кең таралуда, бұл метаболикалық және жүйке-бұлшықет бейімделу механизмдерін нәзік дифференциациялауға мүмкіндік береді, бұл үшін бейімделген поляризация индексі жетіспейді. Зерттеудің мақсаты жаттығу жүктемесінің қарқындылығының бес аймақтық моделі үшін поляризация индексін модификациялауды әзірлеу және негіздеу болды. Материалдар мен әдістер. PubMed, Google Scholar және eLibrary дерекқорларында (2006–2026) әдебиеттерге баяндау шолуы жүргізілді. Қарқындылық аймақтарының физиологиялық сипаттамаларын талдау және математикалық модельдеу негізінде поляризация индексін модификациялау ұсынылды. Нәтижелер. Ұсынылған индекс PI₅ = log₁₀ (((Z₁ + Z₂) / (Z₃ × (Z₄ + Z₅))) × 100), мұндағы Z₁ – Z₅ - тиісті қарқындылық аймақтарындағы уақыттың пайызы. Z₁+Z₂ (төмен қарқындылық) және Z₄+Z₅ (жоғары қарқындылық) тіркесімі метаболикалық механизмдердің физиологиялық ұқсастығына негізделген (негізінен аэробты және анаэробты-алактикалық, сәйкесінше). Математикалық модельдеу PI₅ > 2 поляризацияланған жүктеме таралуына, ал PI₅ < 2 поляризацияланбаған құрылымдарға сәйкес келетінін растады. Шекаралық жағдайлар үшін модификациялар ұсынылады (жеке аймақтардағы нөлдік уақыт мәндері). Әзірленген индекс бастапқы индекстің интерпретациялық логикасын сақтай отырып, бес аймақтық модельдегі жаттығу процесінің поляризациялану дәрежесін сандық бағалауға мүмкіндік береді.