Педаль айналымы жиілігінің дені сау ер адамдардың физиологиялық және биохимиялық көрсеткіштеріне әсері: пилоттық зерттеу
DOI:
https://doi.org/10.48114/2306-5540_2026_1_99Түйін сөздер:
педаль айналымы жиілігі, каденс, функционалдық жаттығу, шаршау, жұмыс қабілеттілігі, велосипед спорты.Аннотация
Педаль айналымының жиілігі спортшының жұмыс тиімділігі мен үнемділігіне әсер ететін маңызды параметр болып табылады және оны зерттеу өзекті. Зерттеудің мақсаты – педаль айналымы жиілігінің дені сау, белсенді ересек ер адамдардың физиологиялық және биохимиялық көрсеткіштеріне әсерін бағалау. Зерттеу айқаспалы дизайнда жүргізілді, оған 8 әуесқой спортшы ер адам қатысты. Қатысушылар велоэргометрде екі түрлі педаль айналымы жиілігімен (40 және 90 айн./мин) ерікті түрде тоқтағанға дейін сатылы жүктеме тестінен өтті. Бағаланған көрсеткіштер: оттегіні тұтыну, жүрек соғу жиілігі, қандағы лактат концентрациясы. Педаль айналымының 40 және 90 айн./мин диапазоны жұмыс тоқтаған сәттегі қуат, оттегіні тұтыну және жүрек соғу жиілігіне статистикалық тұрғыдан мәнді әсер етпеді. Жұмысты тоқтату кезіндегі лактат концентрациясы 90 айн./мин жиілігінде жоғары болды. Қалпына келу кезеңіндегі лактат клиренсі де 90 айн./мин кезінде жоғарырақ болды. Алынған деректер педаль айналымы жиілігінің ағзаның биохимиялық және физиологиялық реакцияларын өзгертетін фактор ретіндегі рөлін көрсетеді және жаттығу протоколдарын оңтайландыру мен спортшылардың функционалдық жағдайын бағалауда қолданылуы мүмкін.