«Жылдамдыққа өрмелеу» тәртібіндегі спорттық нәтижелілік факторлары: дене және психофизиологиялық дайындықты талдау

Аннотация

Зерттеудің өзектілігі спорттық скалолазаниедегі бәсекелестіктің өсуімен және «жылдамдыққа өрмелеу» тәртібіндегі нәтижелілікті анықтайтын факторлар құрылымының жеткіліксіз зерттелуімен шартталған. Мақаланың мақсаты – эталондық трассаны өту уақытына әсер ететін дене және психофизиологиялық дайындықтың ең ақпараттық көрсеткіштерін анықтау болып табылады. Зерттеу барысында констатирующий эксперимент әдістері (антропометриялық, жылдамдық-күш және психофизиологиялық көрсеткіштерді тестілеу), корреляциялық талдау және сараптамалық сауалнама қолданылды. Экспериментке 24 білікті скалолазшы-спортшы (17–25 жас) қатысты. Нәтижелер көрсеткеніндей, жылдамдықшылардың дайындық құрылымында төменгі аяқтардың жылдамдық-күштік қасиеттері мен сенсомоторлық реакциялардың жылдамдығы жетекші рөл атқарады. Трассаны өту уақыты мен Margaria–Kalamen тестінің көрсеткіштері (r = -0,63), вертикальды секіру (r = -0,56) және жарық сигналына реакция уақыты (r = 0,52) арасында жоғары корреляциялық байланыс анықталды. Сараптамалық сауалнама деректері (W = 0,71) осы факторлардың маңыздылығын растады. Зерттеудің практикалық маңыздылығы – жылдамдыққа өрмелеу бойынша маманданған спортсмендердің тренировочный процесінде аяқ бұлшықеттерінің взрывной күшін және реакция жылдамдығын басым дамыту қажеттілігін негіздеуде.